🏆 నోబెల్ బహుమతులు – 2025

నోబెల్ బహుమతులు శాస్త్ర, సాహిత్య, శాంతి తదితర రంగాల్లో విశేష కృషి చేసిన వ్యక్తులు, సంస్థలకు అందించే అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు.

• స్థాపకుడు: ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ (Alfred Nobel).
• దేశం: స్వీడన్.
• వీలునామా రాసిన సంవత్సరం: 1895.
• నోబెల్ ఫౌండేషన్ స్థాపన: 1900.
• మొదటి బహుమతుల ప్రదానం: 1901.
• బహుమతుల ప్రదానోత్సవం: ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 10న.
• అసలు బహుమతుల విభాగాలు: 5 — భౌతిక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం, వైద్య శాస్త్రం, సాహిత్యం, శాంతి.
• ఆర్థిక శాస్త్ర బహుమతి: స్వీడన్ కేంద్ర బ్యాంకు 1968లో స్థాపించింది; 1969లో మొదటిసారి ప్రదానం చేశారు.

2025 నోబెల్ బహుమతి విజేతలు

వైద్య శాస్త్రం (Physiology or Medicine)

విజేతలు: మేరీ ఈ. బ్రంకో, ఫ్రెడ్ రామ్స్‌డెల్, షిమోన్ సకాగుచి.

కృషి: పరిధీయ రోగనిరోధక సహనం (Peripheral Immune Tolerance)పై చేసిన ఆవిష్కరణలు. రోగనిరోధక వ్యవస్థ శరీరంలోని ఆరోగ్యకరమైన కణజాలాలపై దాడి చేయకుండా నియంత్రించే విధానాలను అర్థం చేసుకోవడంలో వీరి పరిశోధనలు కీలకం.

భౌతిక శాస్త్రం (Physics)

విజేతలు: జాన్ క్లార్క్, మిచెల్ హెచ్. డెవోరెట్, జాన్ ఎం. మార్టినిస్.

కృషి: విద్యుత్ వలయంలో స్థూలస్థాయి క్వాంటమ్ టన్నెలింగ్, శక్తి క్వాంటీకరణ ఆవిష్కరణలు. క్వాంటమ్ సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అభివృద్ధికి ఈ పరిశోధనలు ప్రాధాన్యం కలిగినవి.

రసాయన శాస్త్రం (Chemistry)

విజేతలు: సుసుము కితగావా, రిచర్డ్ రాబ్సన్, ఒమర్ ఎం. యాఘీ.

కృషి: మెటల్–ఆర్గానిక్ ఫ్రేమ్‌వర్క్స్ (MOFs) అభివృద్ధి. ఇవి వాయువులను నిల్వ చేయడం, వేరు చేయడం వంటి అవసరాలకు ఉపయోగపడగల ప్రత్యేక నిర్మాణం కలిగిన పదార్థాలు.

సాహిత్యం (Literature)

విజేత: లాస్లో క్రాస్నహోర్కై (László Krasznahorkai) — హంగేరీ.

కృషి: విపత్తుల భయానక పరిస్థితుల మధ్య కూడా కళ శక్తిని చాటిచెప్పే దూరదృష్టితో కూడిన సాహిత్య రచనలకు ఈ పురస్కారం లభించింది.

నోబెల్ శాంతి బహుమతి (Peace)

విజేత: మరియా కొరీనా మచాడో (María Corina Machado) — వెనిజులా.

కృషి: వెనిజులా ప్రజల ప్రజాస్వామ్య హక్కుల కోసం కృషి చేయడం, నియంతృత్వం నుంచి ప్రజాస్వామ్యానికి న్యాయమైన, శాంతియుత మార్పు కోసం పోరాడడం.

ఆర్థిక శాస్త్రాలు (Economic Sciences)

విజేతలు: జోయెల్ మోకిర్, ఫిలిప్ అఘియాన్, పీటర్ హోవిట్.

కృషి: ఆవిష్కరణల ఆధారిత ఆర్థిక వృద్ధిని వివరించినందుకు. సాంకేతిక పురోగతి, నిరంతర ఆర్థిక వృద్ధి, సృజనాత్మక విధ్వంసం (Creative Destruction)పై వీరు చేసిన పరిశోధనలు ముఖ్యమైనవి.

ముఖ్యమైన అంశాలు

• 2025లో మొత్తం 6 విభాగాల్లో 14 మంది నోబెల్ విజేతలు ఉన్నారు.
• MOFs — రసాయన శాస్త్రం.
• Peripheral Immune Tolerance — వైద్య శాస్త్రం.
• Quantum Tunnelling — భౌతిక శాస్త్రం.
• Creative Destruction — ఆర్థిక శాస్త్రాలు.
• మరియా కొరీనా మచాడో — వెనిజులా; నోబెల్ శాంతి బహుమతి.
• లాస్లో క్రాస్నహోర్కై — హంగేరీ; నోబెల్ సాహిత్య బహుమతి.