🏆 71వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు – 2025

 🎬 జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు – పరిచయం

71వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుల విజేతలను 2025 ఆగస్టు 1న ప్రకటించారు. ఈ అవార్డులు 2023లో సెన్సార్ సర్టిఫికేషన్ పొందిన భారతీయ చిత్రాలు, కళాకారులు, సాంకేతిక నిపుణుల ప్రతిభను గుర్తించాయి. అవార్డుల ప్రదానోత్సవం 2025 సెప్టెంబర్ 23న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము విజేతలకు పురస్కారాలను అందజేశారు.

జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డుల గురించి

• ప్రారంభించిన సంవత్సరం: 1954
• ప్రదానం చేసే మంత్రిత్వ శాఖ: కేంద్ర సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ
• ప్రధాన విభాగాలు: ఫీచర్ ఫిల్మ్స్, నాన్-ఫీచర్ ఫిల్మ్స్, సినిమాపై రచనలు
• ఉద్దేశం: భారతీయ సినిమా రంగంలోని కళాత్మక, సాంకేతిక ప్రతిభను గుర్తించడం.
• దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు: భారతీయ సినిమా రంగానికి విశేష జీవితకాల సేవలందించిన వ్యక్తికి ఇచ్చే అత్యున్నత గౌరవం.

 

🏆 ముఖ్య విజేతలు – ఫీచర్ ఫిల్మ్స్

అవార్డు విభాగం	విజేత / చిత్రం
ఉత్తమ ఫీచర్ చిత్రం	12th Fail
ఉత్తమ నటుడు	షారుఖ్ ఖాన్ – Jawan; విక్రాంత్ మాస్సే – 12th Fail
ఉత్తమ నటి	రాణి ముఖర్జీ – Mrs. Chatterjee Vs Norway
ఉత్తమ దర్శకుడు	సుదీప్తో సేన్ – The Kerala Story
సంపూర్ణ వినోదాన్ని అందించే ఉత్తమ చిత్రం	Rocky Aur Rani Kii Prem Kahaani
ఉత్తమ సహాయ నటుడు	విజయరాఘవన్ – Pookkaalam; ఎం. సోము భాస్కర్ – Parking
ఉత్తమ సహాయ నటి	ఊర్వశి – Ullozhukku; జానకి బోడి‌వాలా – Vash
ఉత్తమ బాలల చిత్రం	Naal 2

🎥 తెలుగు సినిమా విజయాలు

• ఉత్తమ తెలుగు చిత్రం: భగవంత్ కేసరి (Bhagavanth Kesari)
• AVGC విభాగంలో ఉత్తమ చిత్రం: హను-మాన్ (Hanu-Man)
• ఉత్తమ యాక్షన్ దర్శకత్వం: నందు పృథ్వీ – Hanu-Man
• ఉత్తమ ఒరిజినల్ స్క్రీన్‌ప్లే: సాయి రాజేష్ నీలం – Baby
• ఉత్తమ పురుష నేపథ్య గాయకుడు: పీవీఎన్‌ఎస్ రోహిత్ – Baby చిత్రంలోని “ప్రేమిస్తున్నా” పాట.
• ఉత్తమ గీత రచయిత: కాసర్ల శ్యామ్ – Balagam చిత్రంలోని “ఊరు పల్లెటూరు” పాట.
• ఉత్తమ బాల నటుడు/నటి: సుకృతి వేణి బండ్రెడ్డి – Gandhi Thatha Chettu.

🎞️ నాన్-ఫీచర్ చిత్రాలు, ఇతర పురస్కారాలు

• ఉత్తమ నాన్-ఫీచర్ చిత్రం: Flowering Man
• ఉత్తమ డాక్యుమెంటరీ: God Vulture and Human
• ఉత్తమ షార్ట్ ఫిల్మ్: Giddh: The Scavenger

🎖️ దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు – 2023

ప్రముఖ మలయాళ నటుడు మోహన్‌లాల్‌కు 2023 సంవత్సరానికి సంబంధించిన దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డును 2025 సెప్టెంబర్ 23న రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము ప్రదానం చేశారు.

📋 ముఖ్య వివరాలు

అంశం	వివరాలు
చిత్రాల సంవత్సరం	2023
విజేతల ప్రకటన	1 ఆగస్టు 2025
అవార్డుల ప్రదానోత్సవం	23 సెప్టెంబర్ 2025
ఉత్తమ ఫీచర్ చిత్రం	12th Fail
ఉత్తమ నటులు	షారుఖ్ ఖాన్, విక్రాంత్ మాస్సే
ఉత్తమ నటి	రాణి ముఖర్జీ
ఉత్తమ దర్శకుడు	సుదీప్తో సేన్
ఉత్తమ తెలుగు చిత్రం	భగవంత్ కేసరి
దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీత	మోహన్‌లాల్

🏆 సరస్వతీ సమ్మాన్ – 2025

2025 సంవత్సరానికి సంబంధించిన సరస్వతీ సమ్మాన్ పురస్కారానికి బెంగాలీ రచయిత రామకుమార్ ముఖోపాధ్యాయ (Ramkumar Mukhopadhyay) రచించిన హర పార్వతీ కథ (Hara-Parvati Katha) అనే నవల ఎంపికైంది. ఈ విషయాన్ని 2026 మార్చి 25న ప్రకటించారు.

సరస్వతీ సమ్మాన్ గురించి

• ప్రారంభించిన సంస్థ: కే.కే. బిర్లా ఫౌండేషన్ (K. K. Birla Foundation)
• ప్రారంభించిన సంవత్సరం: 1991
• పురస్కార రంగం: భారతీయ సాహిత్యం
• అర్హత: భారతీయ పౌరుడు భారతీయ భాషలో రచించిన, గత పది సంవత్సరాల్లో ప్రచురితమైన విశిష్ట సాహిత్య రచనకు ప్రదానం చేస్తారు.
• పురస్కారం: ₹15 లక్షల నగదు, ప్రశంసాపత్రం, ఫలకం.
• ప్రత్యేకత: భారతదేశంలోని ప్రముఖ సాహిత్య పురస్కారాల్లో ఒకటి.

2025 విజేత – రామకుమార్ ముఖోపాధ్యాయ

రామకుమార్ ముఖోపాధ్యాయ బెంగాలీ భాషలో రచనలు చేసే ప్రముఖ భారతీయ రచయిత. నవలలు, చిన్నకథలు, ప్రయాణ సాహిత్యం, సాహిత్య విమర్శ వంటి విభిన్న ప్రక్రియల్లో రచనలు చేశారు. ఆయన విశ్వభారతి విశ్వవిద్యాలయం ప్రచురణ విభాగానికి డైరెక్టర్‌గా కూడా పనిచేశారు.

పురస్కారం పొందిన రచన – హర పార్వతీ కథ

• మూల పేరు: Hara-Parvati Katha
• భాష: బెంగాలీ
• రచన రకం: నవల
• ప్రచురణ సంవత్సరం: 2020
• పురస్కార సంవత్సరం: 2025

ఈ రచనలో భారతీయ పౌరాణిక, సాంస్కృతిక అంశాలను సాహిత్య రూపంలో ఆవిష్కరించారు.

రామకుమార్ ముఖోపాధ్యాయ ఇతర రచనలు 📚

నవలలు

• Charane Prantare — ఆయన తొలి నవల; 1993లో ప్రచురితమైంది.
• Bhanga Nider Dana
• Michhiler Pare
• Dukhe Keora
• Bhabadiya Nangarchandra
• Kathar Katha
• Dhanapatir Sinhala Jatra
• Job-Mukhujye Bakyalap

చిన్నకథల సంకలనాలు

• Madale Natun Bol — 1984లో ప్రచురితమైన ఆయన తొలి చిన్నకథల సంకలనం.
• Parikrama
• Sankha
• Srestha Galpa
• Dasti Galpa
• Jatra
• Galpasamagra
• Banglar M.A.

ప్రయాణ రచనలు

• Natun Chine — చైనా నేపథ్యంలోని ప్రయాణ రచన.
• Oi Banglay — బెంగాల్ ప్రాంతాన్ని నేపథ్యంగా చేసుకున్న ప్రయాణ రచన.

సాహిత్య వ్యాసాలు

• Satabdi Sesher Galpa
• Bangali Sanskritir Ayatan
• Adhunik Bharatiya Kathasahitya

2024 – సాధు భద్రేశదాస్ స్వామి

• రచన: Swaminarayana Siddhanta Sudha
• భాష: సంస్కృతం
• రంగం: భారతీయ తత్వశాస్త్రం, వేదాంతం.

2023 – ప్రభా వర్మ

• రచన: Roudra Sathwikam
• భాష: మలయాళం
• రచన రకం: పద్య నవల (Verse Novel).
• ప్రత్యేకత: అధికారం, రాజకీయాలు, కళ మధ్య ఉన్న సంఘర్షణలను పరిశీలించే రచన.

2022 – శివశంకరి

• రచన: Surya Vamsam
• భాష: తమిళం
• రచన రకం: ఆత్మకథాత్మక రచన (Memoir).

ముఖ్యమైన అంశాలు 📝

అంశం	వివరాలు
సరస్వతీ సమ్మాన్ ప్రారంభం	1991
ప్రదానం చేసే సంస్థ	కే.కే. బిర్లా ఫౌండేషన్
2025 విజేత	రామకుమార్ ముఖోపాధ్యాయ
2025 విజేత రచన	హర పార్వతీ కథ
రచన భాష	బెంగాలీ
బహుమతి మొత్తం	₹15 లక్షలు
2024 విజేత	సాధు భద్రేశదాస్ స్వామి
2023 విజేత	ప్రభా వర్మ
2022 విజేత	శివశంకరి

🏆 ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి – 2025

 

📖 ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి గురించి

ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి (Pritzker Architecture Prize) ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాస్తుశిల్ప రంగంలో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పురస్కారాలలో ఒకటి. నిర్మాణ కళ ద్వారా మానవ సమాజానికి, నిర్మిత పర్యావరణానికి విశేషమైన కృషి చేసిన జీవించి ఉన్న వాస్తుశిల్పికి లేదా వాస్తుశిల్పులకు ఈ పురస్కారాన్ని అందిస్తారు. దీనిని తరచుగా “ఆర్కిటెక్చర్‌కు నోబెల్ బహుమతి” అని పిలుస్తారు.

• 🏛️ స్థాపన: 1979.
• 👨‍👩‍👦 స్థాపకులు: జే ప్రిట్జ్కర్ (Jay A. Pritzker), సిండీ ప్రిట్జ్కర్ (Cindy Pritzker).
• 🇺🇸 స్థాపించిన దేశం: అమెరికా.
• 🏢 నిర్వహణ సంస్థ: హయట్ ఫౌండేషన్ (The Hyatt Foundation).
• 📅 ప్రదానం: ప్రతి సంవత్సరం.
• 💰 నగదు బహుమతి: 1,00,000 అమెరికన్ డాలర్లు.
• 🥇 ఇతర పురస్కారం: కాంస్య పతకం, ప్రశంసాపత్రం.
• 🎯 ప్రధాన లక్ష్యం: వాస్తుశిల్పంలో ప్రతిభ, దూరదృష్టి, మానవ సమాజానికి చేసిన కృషిని గుర్తించడం.

 

 🏆 2025 విజేత — లియు జియాకున్ (Liu Jiakun)

👤 పేరు: లియు జియాకున్ (Liu Jiakun)
🇨🇳 దేశం: చైనా
🏙️ జన్మస్థలం, కార్యాలయం: చెంగ్డు, చైనా
📅 విజేత ప్రకటన: 4 మార్చి 2025.
🏅 గుర్తింపు: 2025 ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి గ్రహీత; ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న 54వ విజేత.

 

 

🏗️ ఆయన నిర్మాణ శైలిలో ప్రత్యేకతలు

లియు జియాకున్ నిర్మాణాల్లో సాధారణ ప్రజల జీవన విధానం, స్థానిక సంస్కృతి, చరిత్ర, సామాజిక సంబంధాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. నగరాల్లో ప్రజలు కలుసుకునేందుకు, కలిసి జీవించేందుకు ఉపయోగపడే ప్రదేశాలను సృష్టించడం ఆయన రూపకల్పనలో ముఖ్యమైన లక్షణం.

• 🏙️ సామాజిక అనుసంధానం: ప్రజలు పరస్పరం కలుసుకునే, కలిసి గడిపే ప్రదేశాలకు ప్రాధాన్యం.
• 🧱 స్థానిక నిర్మాణ సామగ్రి: స్థానికంగా లభించే పదార్థాలు, నిర్మాణ పద్ధతులను వినూత్నంగా ఉపయోగించడం.
• 🏘️ ప్రజా అవసరాలు: నివాసాలు, కార్యాలయాలు, బహిరంగ ప్రదేశాలను ప్రజల దైనందిన అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందించడం.
• 🌿 చరిత్ర–ఆధునికత సమన్వయం: సంప్రదాయ అంశాలను ఆధునిక నిర్మాణ సాంకేతికతతో మేళవించడం.
• 🤝 సామాజిక బాధ్యత: నిర్మాణాలు కేవలం భవనాలకే పరిమితం కాకుండా సమాజంలో సానుకూల మార్పుకు తోడ్పడాలని భావించడం.

 

ప్రముఖ నిర్మాణాలు

🏙️ వెస్ట్ విలేజ్ (West Village)

చెంగ్డు, చైనా · 2015

కార్యాలయాలు, క్రీడా ప్రదేశాలు, వాణిజ్య కార్యకలాపాలు, బహిరంగ ప్రదేశాలను ఒకే సముదాయంలో అనుసంధానించిన బహుళ ప్రయోజన నిర్మాణం. నగర ప్రజల పరస్పర సంబంధాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.

🎨 సిచువాన్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ — స్కల్ప్చర్ డిపార్ట్‌మెంట్

చోంగ్‌కింగ్, చైనా

కళా విద్య, శిల్పకళకు అనుగుణంగా రూపొందించిన నిర్మాణం. రూపకల్పనలో స్థలం, పదార్థాల వినియోగానికి ప్రాధాన్యం కనిపిస్తుంది.

🕰️ మ్యూజియం ఆఫ్ క్లాక్స్ (Museum of Clocks)

జియాన్‌చువాన్ మ్యూజియం సముదాయం, చైనా

చారిత్రక వస్తువుల ప్రదర్శనకు అనుగుణంగా రూపొందించిన మ్యూజియం నిర్మాణం. స్థానిక సందర్భానికి తగిన రూపకల్పన లియు జియా

 

🎖️ 2025 ప్రదానోత్సవం

• 📅 విజేత ప్రకటన: 4 మార్చి 2025.
• 🏛️ ప్రదానోత్సవ వేదిక: లూవ్రే అబుదాబి (Louvre Abu Dhabi), యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్.
• 💰 నగదు బహుమతి: 1,00,000 అమెరికన్ డాలర్లు.
• 🥇 ఇతర పురస్కారాలు: కాంస్య పతకం, ప్రశంసాపత్రం.
• 🌍 ప్రత్యేకత: 2025 విజేత ప్రకటన తర్వాత వసంతకాలంలో అబుదాబిలో గౌరవ కార్యక్రమం నిర్వహించారు.

🎯 ముఖ్యమైన అంశాలు

• 🏛️ పురస్కారం స్థాపన: 1979.
• 👨‍👩‍👦 స్థాపకులు: జే ప్రిట్జ్కర్, సిండీ ప్రిట్జ్కర్.
• 🏢 నిర్వహణ సంస్థ: హయట్ ఫౌండేషన్.
• 📅 ప్రదానం: ప్రతి సంవత్సరం.
• 🇨🇳 2025 విజేత: లియు జియాకున్ — చైనా.
• 📆 విజేత ప్రకటన తేదీ: 4 మార్చి 2025.
• 🔢 విజేత క్రమం: 54వ గ్రహీత.
• 🏙️ ప్రముఖ ప్రాజెక్టు: వెస్ట్ విలేజ్, చెంగ్డు.
• 💰 నగదు బహుమతి: 1,00,000 అమెరికన్ డాలర్లు.
• 🌍 ప్రసిద్ధి: “ఆర్కిటెక్చర్‌కు నోబెల్ బహుమతి”గా పిలుస్తారు.

 

 

🏆 ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి – 2026

📖 ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి గురించి

ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి (Pritzker Architecture Prize) ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాస్తుశిల్ప రంగంలో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పురస్కారాలలో ఒకటి. నిర్మాణ కళ ద్వారా మానవ సమాజానికి, నిర్మిత పర్యావరణానికి విశేషమైన కృషి చేసిన జీవించి ఉన్న వాస్తుశిల్పికి లేదా వాస్తుశిల్పులకు ఈ పురస్కారాన్ని అందిస్తారు. దీనిని తరచుగా “ఆర్కిటెక్చర్‌కు నోబెల్ బహుమతి” అని పిలుస్తారు.

• 🏛️ స్థాపన: 1979.
• 👨‍👩‍👦 స్థాపకులు: జే ప్రిట్జ్కర్ (Jay A. Pritzker), సిండీ ప్రిట్జ్కర్ (Cindy Pritzker).
• 🇺🇸 స్థాపించిన దేశం: అమెరికా.
• 🏢 నిర్వహణ సంస్థ: హయట్ ఫౌండేషన్ (The Hyatt Foundation).
• 📅 ప్రదానం: ప్రతి సంవత్సరం.
• 💰 నగదు బహుమతి: 1,00,000 అమెరికన్ డాలర్లు.
• 🥇 ఇతర పురస్కారాలు: కాంస్య పతకం, ప్రశంసాపత్రం.
• 🎯 ప్రధాన లక్ష్యం: వాస్తుశిల్పంలో ప్రతిభ, వినూత్నత, సామాజిక బాధ్యతను గుర్తించడం.

 🏆 2026 విజేత — స్మిల్యాన్ రాడిక్ క్లార్క్

👤 పేరు: స్మిల్యాన్ రాడిక్ క్లార్క్ (Smiljan Radić Clarke)
🇨🇱 దేశం: చిలీ
🏙️ నగరం: శాంటియాగో
🏅 గుర్తింపు: 2026 ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి గ్రహీత; ఈ పురస్కారాన్ని అందుకున్న 55వ విజేత.

 

 

🏗️ ఆయన నిర్మాణ శైలిలో ప్రత్యేకతలు

స్మిల్యాన్ రాడిక్ క్లార్క్ తన నిర్మాణాల్లో ప్రకృతి, స్థానిక చరిత్ర, సంస్కృతి, నిర్మాణ సామగ్రిని ప్రత్యేకంగా అనుసంధానిస్తారు. ప్రతి ప్రాజెక్టును దాని పరిసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందించడం ఆయన శైలిలో ముఖ్యమైన లక్షణం.

• 🪨 ప్రకృతితో అనుసంధానం: రాళ్లు, కాంక్రీట్, కలప, గాజు వంటి పదార్థాలను వినూత్నంగా ఉపయోగిస్తారు.
• 🌿 పరిసరాలకు ప్రాధాన్యం: భవనం, ప్రకృతి మధ్య సంబంధాన్ని రూపకల్పనలో భాగంగా పరిగణిస్తారు.
• 💡 వినూత్న నిర్మాణం: కాంతి, ఆకృతి, పదార్థాల ద్వారా ప్రత్యేకమైన అనుభూతిని కల్పిస్తారు.
• 🧱 స్థానిక సందర్భం: ప్రాంత చరిత్ర, సామాజిక పరిస్థితులు, భవనం వినియోగానికి అనుగుణంగా నిర్మాణాలను రూపొందిస్తారు.

 

ప్రముఖ నిర్మాణాలు

Teatro Regional del Biobío

కాన్సెప్షన్, చిలీ · 2018

అర్ధపారదర్శక బయటి నిర్మాణం, కాంతి నియంత్రణ, శబ్ద లక్షణాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన ప్రాంతీయ థియేటర్.

రెస్టారెంట్ మెస్టిజో (Restaurant Mestizo)

శాంటియాగో, చిలీ · 2006

భారీ సహజ రాళ్లను నిర్మాణ రూపకల్పనలో భాగంగా ఉపయోగించి ప్రకృతి, భవనం మధ్య ప్రత్యేక సంబంధాన్ని సృష్టించారు.

సెర్పెంటైన్ గ్యాలరీ పెవిలియన్

లండన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ · 2014

పారదర్శక ఫైబర్‌గ్లాస్ నిర్మాణాన్ని భారీ రాళ్లపై ఆధారపరిచి, కాంతి మరియు ప్రకృతి మధ్య వినూత్న అనుభూతిని కల్పించారు.

🎖️ 2026 ప్రదానోత్సవం

• 📅 విజేత ప్రకటన: మార్చి 2026.
• 🏛️ ప్రదానోత్సవ వేదిక: కాస్టిల్లో డి చాపుల్టెపెక్, మెక్సికో నగరం.
• 💰 నగదు బహుమతి: 1,00,000 అమెరికన్ డాలర్లు.
• 🥇 ఇతర పురస్కారాలు: కాంస్య పతకం, ప్రశంసాపత్రం.

 

🎯  ముఖ్యమైన అంశాలు

• 🏛️ ప్రిట్జ్కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి స్థాపన: 1979.
• 👨‍👩‍👦 స్థాపకులు: జే ప్రిట్జ్కర్, సిండీ ప్రిట్జ్కర్.
• 🏢 నిర్వహణ సంస్థ: హయట్ ఫౌండేషన్.
• 📅 ప్రదానం: ప్రతి సంవత్సరం.
• 💰 నగదు బహుమతి: 1,00,000 అమెరికన్ డాలర్లు.
• 🇨🇱 2026 విజేత: స్మిల్యాన్ రాడిక్ క్లార్క్ — చిలీ.
• 🇨🇳 2025 విజేత: లియు జియాకున్ — చైనా.
• 🇯🇵 2024 విజేత: రికెన్ యమమోటో — జపాన్.
• 🏅 2026 విజేత క్రమం: 55వ గ్రహీత.
• 🌍 ప్రసిద్ధి: “ఆర్కిటెక్చర్‌కు నోబెల్ బహుమతి”గా పిలుస్తారు.

 

 

🏆 నోబెల్ బహుమతులు – 2026

📅 2026 నోబెల్ బహుమతుల ప్రకటన తేదీలు

విభాగం	ప్రకటన తేదీ
🩺 వైద్య శాస్త్రం	5 అక్టోబర్ 2026
⚛️ భౌతిక శాస్త్రం	6 అక్టోబర్ 2026
🧪 రసాయన శాస్త్రం	7 అక్టోబర్ 2026
📚 సాహిత్యం	8 అక్టోబర్ 2026
🕊️ శాంతి	9 అక్టోబర్ 2026
📈 ఆర్థిక శాస్త్రాలు	12 అక్టోబర్ 2026

🩺 వైద్య శాస్త్రం (Physiology or Medicine)

📅 ప్రకటన: 5 అక్టోబర్ 2026

విజేతలు: కార్ల్ డైసెరోత్ (Karl Deisseroth), పీటర్ హెగెమాన్ (Peter Hegemann), జార్జ్ నాగెల్ (Georg Nagel).

🔬 కృషి: కాంతి ద్వారా నియంత్రించగల అయాన్ ఛానళ్లు, ఆప్టోజెనెటిక్స్ (Optogenetics)కు సంబంధించిన ఆవిష్కరణలు. కాంతి సహాయంతో నిర్దిష్ట నాడీ కణాల కార్యకలాపాలను నియంత్రించడానికి ఈ సాంకేతికత ఉపయోగపడుతుంది. మెదడు పనితీరును అధ్యయనం చేయడంలో ఇది కీలకమైనది.

⚛️ భౌతిక శాస్త్రం (Physics)

📅 ప్రకటన: 6 అక్టోబర్ 2026

విజేత: ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్ (Francis Halzen), అమెరికా.

🌌 కృషి: ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ అభివృద్ధికి చేసిన కీలక కృషి, ఖగోళ మూలాల నుంచి వచ్చే అధిక శక్తి న్యూట్రినోల గుర్తింపు. అంటార్కిటికాలోని మంచులో ఏర్పాటు చేసిన డిటెక్టర్లతో విశ్వంలోని శక్తివంతమైన ఖగోళ ప్రక్రియలను అధ్యయనం చేయవచ్చు.

🧪 రసాయన శాస్త్రం (Chemistry)

📅 ప్రకటన: 7 అక్టోబర్ 2026

విజేతలు: హెన్రీ బి. కగాన్ (Henri B. Kagan), కెన్సో సోయ్ (Kenso Soai).

🧬 కృషి: అసమమిత సేంద్రీయ సంశ్లేషణలో (Asymmetric Organic Synthesis) నాన్‌లీనియర్ ప్రభావాలు, స్వీయ ఉత్ప్రేరణ (Autocatalysis)పై చేసిన పరిశోధనలు. అణువుల అద్దం-ప్రతిబింబ రూపాల్లో ఒక రూపం అధికంగా ఏర్పడే విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో ఈ పరిశోధనలు సహాయపడతాయి. ఔషధాల తయారీలో ఈ రంగానికి ప్రాధాన్యత ఉంది.

📚 సాహిత్యం (Literature)

📅 ప్రకటన: 8 అక్టోబర్ 2026

విజేత: ఆన్ కార్సన్ (Anne Carson), కెనడా.

✍️ కృషి: ప్రాచీన సాహిత్య సంప్రదాయాలను ఆధునిక రచనా ప్రయోగాలతో అనుసంధానిస్తూ, కవిత్వం, వ్యాసం వంటి ప్రక్రియల సరిహద్దులను విస్తరించిన వినూత్న రచనలకు గుర్తింపు లభించింది.

🕊️ నోబెల్ శాంతి బహుమతి (Peace)

📅 ప్రకటన: 9 అక్టోబర్ 2026

విజేత: నవనీతం “నవి” పిల్లై (Navanethem “Navi” Pillay), దక్షిణాఫ్రికా.

🕊️ కృషి: శాంతి, అంతర్జాతీయ చట్టం, మానవ హక్కుల పరిరక్షణను ప్రోత్సహించేందుకు చేసిన కృషికి గుర్తింపు లభించింది. ఆమె ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా పనిచేశారు.

📈 ఆర్థిక శాస్త్రాలు (Economic Sciences)

📅 ప్రకటన: 12 అక్టోబర్ 2026

విజేతలు: రాబర్ట్ ఈ. హాల్ (Robert E. Hall), మైఖేల్ వుడ్‌ఫోర్డ్ (Michael Woodford), అమెరికా.

💹 కృషి: స్థూల ఆర్థిక స్థిరీకరణకు అవసరమైన సూక్ష్మ ఆర్థిక పునాదులపై చేసిన పరిశోధనలు. వినియోగదారులు, వ్యాపార సంస్థల నిర్ణయాలు, ద్రవ్యోల్బణం, వడ్డీ రేట్లు ఆర్థిక వ్యవస్థను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో అర్థం చేసుకోవడంలో వీరి పరిశోధనలు ఉపయోగపడతాయి.

🎖️ నోబెల్ బహుమతుల ప్రదానోత్సవం

•  📅 ప్రదాన తేదీ:10 డిసెంబర్ 2026.
•  🇸🇪 స్టాక్‌హోమ్, స్వీడన్:వైద్య, భౌతిక, రసాయన, సాహిత్య, ఆర్థిక శాస్త్రాల బహుమతులను ఇక్కడ ప్రదానం చేస్తారు.
•  👑 ఎవరు ప్రదానం చేస్తారు?స్టాక్‌హోమ్‌లో స్వీడన్ రాజు కార్ల్ XVI గుస్తాఫ్ బహుమతులను అందజేస్తారు.
•  🇳🇴 శాంతి బహుమతి:నార్వేలోని ఓస్లోలో ప్రదానం చేస్తారు. నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ ఈ బహుమతిని అందిస్తుంది.
•  🕯️ డిసెంబర్ 10 ప్రాముఖ్యత:ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ మరణించిన తేదీ ఇదే.

 

🏆 నోబెల్ బహుమతులు – 2025

నోబెల్ బహుమతులు శాస్త్ర, సాహిత్య, శాంతి తదితర రంగాల్లో విశేష కృషి చేసిన వ్యక్తులు, సంస్థలకు అందించే అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు.

• స్థాపకుడు: ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ (Alfred Nobel).
• దేశం: స్వీడన్.
• వీలునామా రాసిన సంవత్సరం: 1895.
• నోబెల్ ఫౌండేషన్ స్థాపన: 1900.
• మొదటి బహుమతుల ప్రదానం: 1901.
• బహుమతుల ప్రదానోత్సవం: ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 10న.
• అసలు బహుమతుల విభాగాలు: 5 — భౌతిక శాస్త్రం, రసాయన శాస్త్రం, వైద్య శాస్త్రం, సాహిత్యం, శాంతి.
• ఆర్థిక శాస్త్ర బహుమతి: స్వీడన్ కేంద్ర బ్యాంకు 1968లో స్థాపించింది; 1969లో మొదటిసారి ప్రదానం చేశారు.

2025 నోబెల్ బహుమతి విజేతలు

వైద్య శాస్త్రం (Physiology or Medicine)

విజేతలు: మేరీ ఈ. బ్రంకో, ఫ్రెడ్ రామ్స్‌డెల్, షిమోన్ సకాగుచి.

కృషి: పరిధీయ రోగనిరోధక సహనం (Peripheral Immune Tolerance)పై చేసిన ఆవిష్కరణలు. రోగనిరోధక వ్యవస్థ శరీరంలోని ఆరోగ్యకరమైన కణజాలాలపై దాడి చేయకుండా నియంత్రించే విధానాలను అర్థం చేసుకోవడంలో వీరి పరిశోధనలు కీలకం.

భౌతిక శాస్త్రం (Physics)

విజేతలు: జాన్ క్లార్క్, మిచెల్ హెచ్. డెవోరెట్, జాన్ ఎం. మార్టినిస్.

కృషి: విద్యుత్ వలయంలో స్థూలస్థాయి క్వాంటమ్ టన్నెలింగ్, శక్తి క్వాంటీకరణ ఆవిష్కరణలు. క్వాంటమ్ సాంకేతిక పరిజ్ఞాన అభివృద్ధికి ఈ పరిశోధనలు ప్రాధాన్యం కలిగినవి.

రసాయన శాస్త్రం (Chemistry)

విజేతలు: సుసుము కితగావా, రిచర్డ్ రాబ్సన్, ఒమర్ ఎం. యాఘీ.

కృషి: మెటల్–ఆర్గానిక్ ఫ్రేమ్‌వర్క్స్ (MOFs) అభివృద్ధి. ఇవి వాయువులను నిల్వ చేయడం, వేరు చేయడం వంటి అవసరాలకు ఉపయోగపడగల ప్రత్యేక నిర్మాణం కలిగిన పదార్థాలు.

సాహిత్యం (Literature)

విజేత: లాస్లో క్రాస్నహోర్కై (László Krasznahorkai) — హంగేరీ.

కృషి: విపత్తుల భయానక పరిస్థితుల మధ్య కూడా కళ శక్తిని చాటిచెప్పే దూరదృష్టితో కూడిన సాహిత్య రచనలకు ఈ పురస్కారం లభించింది.

నోబెల్ శాంతి బహుమతి (Peace)

విజేత: మరియా కొరీనా మచాడో (María Corina Machado) — వెనిజులా.

కృషి: వెనిజులా ప్రజల ప్రజాస్వామ్య హక్కుల కోసం కృషి చేయడం, నియంతృత్వం నుంచి ప్రజాస్వామ్యానికి న్యాయమైన, శాంతియుత మార్పు కోసం పోరాడడం.

ఆర్థిక శాస్త్రాలు (Economic Sciences)

విజేతలు: జోయెల్ మోకిర్, ఫిలిప్ అఘియాన్, పీటర్ హోవిట్.

కృషి: ఆవిష్కరణల ఆధారిత ఆర్థిక వృద్ధిని వివరించినందుకు. సాంకేతిక పురోగతి, నిరంతర ఆర్థిక వృద్ధి, సృజనాత్మక విధ్వంసం (Creative Destruction)పై వీరు చేసిన పరిశోధనలు ముఖ్యమైనవి.

ముఖ్యమైన అంశాలు

• 2025లో మొత్తం 6 విభాగాల్లో 14 మంది నోబెల్ విజేతలు ఉన్నారు.
• MOFs — రసాయన శాస్త్రం.
• Peripheral Immune Tolerance — వైద్య శాస్త్రం.
• Quantum Tunnelling — భౌతిక శాస్త్రం.
• Creative Destruction — ఆర్థిక శాస్త్రాలు.
• మరియా కొరీనా మచాడో — వెనిజులా; నోబెల్ శాంతి బహుమతి.
• లాస్లో క్రాస్నహోర్కై — హంగేరీ; నోబెల్ సాహిత్య బహుమతి.